Na de afsluiting van de Zuiderzee is in 1937 begonnen met de aanleg van de Noordoostpolder. Drie jaar later werd het laatste gat in de 54 kilometer lange dijk gedicht. Op 9 september 1942 viel de Noordoostpolder officieel droog. Op de dijk bij Espel en op de dijk bij Nagele herinneren sluitgatmonumenten aan de historische gebeurtenissen van stukken dijk die met elkaar worden verbonden. Er is zelfs een doorkijkpaneel aan zo'n sluitgat gewijd, zodat je ook nu nog het belang van deze indrukwekkende prestatie in oorlogstijd kunt zien en lezen.
Het grootste deel van de Noordoostpolder ligt onder zeeniveau, dit varieert van 1 meter onder NAP tot bijna 5 meter onder NAP. Om het water op peil te houden zijn tochten, sloten, vaarten, stuwen en gemalen aangelegd: het waterbeheersysteem in de Noordoostpolder. Dit waterbeheersysteem is onderdeel van de poldergeschiedenis in Nederland. Een geschiedenis van droogmaken, inrichten en waterbeheer.
De Noordoostpolder is ingedeeld naar het Inrichtingsplan uit 1936: met één centrale plaats (Emmeloord), daaromheen tien kleinere dorpen op fietsafstand vanaf Emmeloord (want de meeste mensen hadden nog geen auto) en met meerdere kanalen en vaarten.
Gemaal Buma werd op 7 januari 1941 in gebruik genomen. Dit gemaal was tot het droogvallen van de polder in september 1942 verantwoordelijk voor zo'n 1.000 miljoen m3 van de 1.500 miljoen m3 water die uit de polder werd gemalen.
Gemaal Smeenge werd op 22 april 1941 in gebruik genomen. Van het totaal van ± 1.500 miljoen m3 weggepompt water tot het droogvallen van de polder in september 1942 is gemaal Smeenge voor ongeveer 375 miljoen m3 verantwoordelijk.
Gemaal Vissering is in 1941 gebouwd als een van de drie hoofdgemalen van de Noordoostpolder. Recentelijk is de middelste van de drie schoorstenen weer in steen herbouwd.
Tegenwoordig ligt er een fontein in de vorm van de gemeente Noordoostpolder in het centrum van Emmeloord. Het is met warm weer een gewilde speelplek voor kinderen, en voor anderen om naar hen te kijken, maar als je de fontein van bovenaf zou bekijken, dan zou je er de drie hoofdvaarten naar en gemalen in Lemmer, Urk en Kraggenburg in herkennen. Een mooi eerbetoon aan de geschiedenis van de Noordoostpolder.
In 1950 werd een prijsvraag uitgeschreven voor het ontwerp van de Poldertoren. De Amsterdamse architect H. van Gent won in 1951 met zijn ontwerp ‘Utilis’. Dit vormde de basis voor het uiteindelijke ontwerp van 1954, dat werd uitgevoerd door H. Fokkens. De Poldertoren in Emmeloord werd tussen 1957 en 1959 gebouwd als symbool van de overwinning op het water en de eenheid van de polderbewoners. De 65,3 meter hoge toren was naast uitkijktoren en carillontoren ook een watertoren. Hij staat precies in het hart van de Noordoostpolder en is van oudsher een baken in het nieuwe land, die vanuit de wijde omgeving te zien en te horen is.
Bovenin is een uitkijkplatform met een adembenemend uitzicht over de polder. Daar is ook het carillon met 48 klokken te zien. Eén daarvan functioneert als luidklok. Helemaal bovenop de Poldertoren prijkt een vergulde koperen windvaan in de vorm van een koggeschip. Deze herinnert aan lang vervlogen tijden, toen dit type schepen nog over de Zuiderzee voer.
Meer over de Poldertoren
Het Rijksmonument Waterloopbos is niet alleen een prachtig bos om in rond te struinen, het heeft ook een bijzondere geschiedenis. Het Waterloopkundig Laboratorium deed er namelijk jarenlang onderzoek naar de werking van water. In het bos vind je dan ook ruïnes van schaalmodellen van 35 grote waterwerken uit de hele wereld.
De Deltawerken zijn er bijvoorbeeld ontworpen, maar ook de havens van Rotterdam, Lagos, IJmuiden, Istanbul en Bangkok. Met water, dammen, stuwen en golfslagmachines kon de werkelijkheid worden nagebootst in het bos. De natuur heeft sinds het vertrek van het Waterloopkundig Laboratorium langzaam weer bezit genomen van de waterloopkundige modellen. Daardoor is er een unieke wisselwerking ontstaan tussen techniek en groen.
Meer over het Waterloopbos
In het Waterloopbos staat het gigantische kunstwerk Deltawerk// van RAAAF en Atelier de Lyon. Het is een eerbetoon aan de Deltagoot, die eind jaren zeventig werd gebouwd in het bos. In deze bijna 200 meter lange betonnen kolos konden metershoge golven worden gemaakt, waarmee onder meer de Stormvloedkering in Zeeland werd getest.
Meer over Deltawerk//
Ook in het Zwarte Meer, het water dat de Noordoostpolder in het zuidoosten van Overijssel scheidt, ligt een landschapskunstwerk dat aan ons watererfgoed refereert. Het heet PIER+HORIZON en bestaat uit een lange, rechte steiger die vanaf de kust het water in loopt, met links en rechts 20 meter lange kraggen (rietmatten), die aan één zijde zijn bevestigd aan een paal, zodat ze de richting van de stroming aangeven. Op de plek van die steiger lag in de tijd van de Zuiderzee een strekdam, die het lichtwachtershuis Oud Kraggenburg verbond met het vaste land bij Genemuiden.
Meer over PIER+HORIZON
